mgr Radosław Siałkowski

SIBO to przerost bakteryjny jelita cienkiego potwierdzany testem oddechowym H₂/CH₄. Dietoterapię dobiera się według dominującego gazu — H₂-SIBO i CH₄-IMO wymagają różnych protokołów.

Bakterie, które normalnie żyją w jelicie grubym, przedostają się do jelita cienkiego i fermentują tam węglowodany — stąd wzdęcia, gazy, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia. Diagnostyka opiera się na wodorowo-metanowym teście oddechowym zgodnie z wytycznymi ACG 2020. Protokół obejmuje reintrodukcję FODMAP i odbudowę mikrobioty produkującej krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA).

Cel: przywrócenie równowagi mikrobioty jelitowej, odbudowa śluzówki jelita i normalizacja produkcji SCFA.

Insulinooporność diagnozuje się krzywą insulinową OGTT i wskaźnikiem HOMA-IR. Żywienie o niskim ładunku glikemicznym obniża HOMA-IR średnio o 15–30% po 12 tygodniach.

Trzustka kompensuje obniżoną wrażliwość komórek, produkując coraz więcej insuliny — to prowadzi do przyrostu tkanki tłuszczowej i stanu przedcukrzycowego. Jadłospis o niskim ładunku glikemicznym, właściwy rozkład posiłków i modyfikacja makroskładników poprawiają wrażliwość insulinową zgodnie z wytycznymi PTD.

Cel: poprawa wrażliwości na insulinę, normalizacja krzywej insulinowej i redukcja nadmiernego wydzielania insuliny.

Najlepiej udokumentowaną interwencją żywieniową obniżającą anty-TPO jest selen 200 µg/dobę przez 3–6 miesięcy. Eliminacja glutenu — wyłącznie przy potwierdzonej celiakii.

Lewotyroksyna wyrównuje poziom hormonów, ale nie hamuje procesu autoimmunologicznego. Metaanalizy potwierdzają skuteczność selenu przy prawidłowym wyjściowym stężeniu w surowicy. Eliminację glutenu stosuje się tylko przy potwierdzonej celiakii (2–5% chorych na Hashimoto) lub nadwrażliwości potwierdzonej diagnostycznie.

Cel: obniżenie anty-TPO i anty-TG, wyciszenie stanu zapalnego tarczycy, wyrównanie niedoborów selenu, żelaza i cynku.

Alergia IgE-zależna i nietolerancja pokarmowa to dwa odrębne stany — wymagają różnych metod diagnostycznych.

Diagnostyka: swoiste IgE i testy skórne przy alergii; test oddechowy H₂ przy nietolerancji laktozy i fruktozy; anty-tTG IgA przy celiakii. Diety eliminacyjne prowadzone są 4–6 tygodni z ustrukturyzowaną reintrodukcją.

Cel: eliminacja alergenu przy zachowaniu pełnowartościowego żywienia i przywrócenie maksymalnej tolerancji pokarmowej.

Niedowaga (BMI poniżej 18,5) wymaga diagnostyki różnicowej — celiakia, IBD czy zaburzenia wchłaniania, nie tylko zbyt mała podaż kalorii.

Diagnostyka obejmuje morfologię z rozmazem, ferrytynę, witaminę B12, 25-OH-D3, cynk i anty-tTG IgA. Jadłospis prowadzi się z kontrolowaną nadwyżką 300–500 kcal/dobę i wysoką gęstością odżywczą.

Cel: BMI powyżej 18,5, wyrównanie niedoborów i wykluczenie choroby jelitowej jako przyczyny pierwotnej.

Dieta roślinna bez suplementacji prowadzi do niedoborów B12, żelaza, cynku, wapnia i omega-3 (EPA, DHA).

Profil suplementacji ustala się po interpretacji morfologii, ferrytyny, B12, 25-OH-D3, cynku i homocysteiny. Biodostępność żelaza roślinnego zwiększa łączenie z witaminą C i eliminacja inhibitorów wchłaniania.

Cel: wyrównanie B12, ferrytyny, cynku, witaminy D i wapnia oraz odpowiednia podaż EPA/DHA z suplementacji algowej.

Trwała redukcja wymaga umiarkowanego deficytu 300–500 kcal/dobę — nie głodzenia.

Gdy waga nie spada mimo utrzymywanego deficytu, przed zmianą kaloryczności sprawdza się insulinooporność, niedoczynność tarczycy i kortyzol.

Cel: trwała redukcja tkanki tłuszczowej przy zachowaniu masy mięśniowej i wykluczenie hormonalnych przyczyn oporności na redukcję.

Suplementację w ciąży ustala się na podstawie wyników badań — nie ogólnej listy z internetu.

Każdy trymestr stawia inne wymagania — kwas foliowy w pierwszym, żelazo i DHA w drugim i trzecim. Przy cukrzycy ciążowej dietoterapia oparta na kontroli ładunku glikemicznego pozwala części pacjentek uniknąć insulinoterapii.

Cel: prawidłowy przebieg ciąży, wyrównanie żelaza, DHA, jodu i witaminy D oraz kontrola glikemii przy GDM.

Niedobory żelaza i cynku u dzieci potrafią latami pozostawać niewykryte mimo objawów: zmęczenia, bladości, kłopotów z koncentracją.

Wybredność żywieniowa często ma podłoże sensoryczne. Przy alergiach pokarmowych stosuje się dietę eliminacyjną 4–6 tygodni z reintrodukcją prowadzoną na podstawie dzienniczka objawów.

Cel: prawidłowy rozwój dziecka, wyrównanie żelaza, cynku i witaminy D oraz bezpieczna dieta eliminacyjna.

Periodyzacja żywieniowa dopasowana do fazy treningowej i celów startowych. Suplementacja dobierana według dyscypliny i wyników badań.

Podaż węglowodanów, białka i tłuszczów zmienia się wraz z fazą treningową. Suplementacja oparta na dowodach: kreatyna, beta-alanina, kofeina — dawki zgodne z wytycznymi ISSN. 15 lat pracy z zawodnikami MMA, piłkarzami Ekstraklasy i kolarzami kadry narodowej.

Cel: maksymalizacja wydolności startowej, ochrona masy mięśniowej w redukcji i szybsza regeneracja.